Rouwen doen we zo

De dood hoort bij het leven. Dat geldt des te meer in een land als Kenia. Hier worden mensen immers niet veel  ouder dan 63 jaar. Verlies van dierbaren geeft de Kenianen uiteraard verdriet, maar de herstelperiode lijkt veel korter dan die in Nederland. Zelfs na het verlies van een eerstegraads familielid staan de medewerkers snel al weer vrolijk op de farm. Alsof er niets gebeurd is. Hun rouwproces is heftiger, maar daardoor wellicht ook korter.

Een aantal weken terug vond de eerste IFTEX plaats in Nairobi, het Keniaanse zusje van de IFTF in Vijfhuizen. Drie dagen lang ontmoetten telers, toeleveranciers en veredelaars elkaar op een niet-typische tuinbouwlokatie. We waren namelijk te gast in het Oshwal Center, een Indische tempel waar roken en het consumeren van alcohol en vlees niet is toegestaan. Ondanks dat was het een geslaagde beurs, en kijkt men uit naar vooral meer bloemeninkopers volgend jaar.

Dan is het maandagmorgen, en de dag begint met een triest bericht. Clenis, een van onze medewerkers, is gisteren doodgereden na het verlaten van de farm. De betreffende auto is doorgereden. De man die voor kantoor staat te wachten blijkt haar broer te zijn, en werkt hier ook. Hij heeft permissie nodig om de begrafenis te gaan regelen.

Als het een lid van een vakbond betreft, betaalt de farm deze. Een bedrag van nog geen 300 euro. Daarnaast gaat er later een rouwboek rond, medewerkers kunnen vrijwillig doneren aan de nabestaanden. Een goede gewoonte in Kenia. Na het afhandelen van deze administratie, roepen we het personeel bijeen voor de officiële mededeling.

Op het veld zit een aangeslagen menigte. De harteloosheid van het doorrijden hakt erin, maar ook blijkt Clenis (zie foto rechts) een zeer geliefd persoon te zijn geweest. Veel aanwezigen beginnen te snikken wanneer ik namens het management ons medeleven uitspreek. Na deze woorden komt Moses. Hij is hoofd van het spray team, maar tevens onze zogenaamde farm pastoor. Hij kan preken en bidden als geen ander. Ook al versta ik hem niet, toch bezorgt hij zelfs mij kippevel.

Het gehuil wordt heftiger en een paar meiden neurieën een soort treurzang. Een andere vrouw staat op en loopt weg. Als ik omkijk heeft ze zich inmiddels op de grond geworpen, en begint ze te krijsen en op de grond te slaan. Snel staan wat anderen op, en rennen naar haar toe. De vrouw wordt afgevoerd naar de zusterpost.

Dan herhaalt dit tafereel zich, een tweede en een derde werpen zich op de grond. Ik voel lichte paniek opkomen: dit moet niet uit de hand gaan lopen. Daarnaast word ik wat ongemakkelijk; twee bezoekers verlaten net het showhouse, en komen langzaam onze kant op. Gelukkig weet Moses mooi af te ronden, waarna iedereen weer zijns weegs gaat. De sfeer van verslagenheid en verdriet blijft de hele dag op de farm hangen. Vooral in kas 3, waar het vak van Clenis inmiddels door een invaller is overgenomen.

Een paar dagen later word ik zelf geconfronteerd met een overlijdensgeval binnen de familie. Ik bel naar het hoofdkantoor voor permissie. Minder dan een half woord was genoeg, kort daarna heb ik mijn ticket via de email al ontvangen.

Wij Nederlanders verbergen ons rouwen achter de geblindeerde ramen van volgauto’s, achter zonnebrillen en in zakdoekjes. Je hoort wellicht nog een snikje, maar gekker wordt het niet. Ik kijk naar de bleke gezichten van mijn familie en voel zelf ook de snijdende pijn van het verdriet. Mijzelf op de grond werpen en het uitschreeuwen zou best wel even opluchten. Maar ik vrees dat ze mij dan laten liggen, dus ik voeg mij volgzaam in de stoet richting koffie met cake.

Helaas is dit voorlopig de laatste column van Christina aangezien ze Schreurs op korte termijn zal verlaten. Als ze in de sierteelt blijft werken, zal ze het schrijven voortzetten.

© Vakblad voor de Bloemisterij

Reageer